โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1  ที่ตั้ง  บ้านห้วยสะอาด หมู่ที่ 4  ตำบลถ้ำเจริญ  อำเภอโซ่พิสัย   จังหวัดหนองคาย    ตั้งขึ้นเมื่อวันที่  28  เดือน  ตุลาคม  พ.ศ.2508  โดยกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน   เขต 4  จังหวัดอุดรธานี  ตามคำร้องขอของชาวบ้านห้วยสะอาด  เพื่อเป็นการส่งเสริมการศึกษาให้แก่เด็กในถิ่นทุรกันดาร  โดยการร่วมมือกันระหว่างตำรวจตระเวนชายแดน  เขต 4    และชาวบ้านในการก่อสร้างอาคารเรียนชั่วคราว  นำโดย  ส.ต.อ. ถวัลย์  สุวรรณโคตร และ พล ฯ  บุญตัน   ปทุมรัตน์  จนอาคารเรียนเสร็จเรียบร้อย พ.ต.ท. สมควร   หริกุล  ผ.กก.  ตชด. เขต 4 ได้เดินทางมาทำพิธีเปิด  ให้ชื่อโรงเรียนว่า   “โรงเรียนสันติราษฎร์บำรุง” และเปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

       ต่อมาวันที่ 2 มีนาคม  พ.ศ. 2509  กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนเขต 4  ได้รับพระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์จากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีจำนวน 8,000  บาท  (แปดพันบาทถ้วน) เพื่อมาสนับสนุนการก่อสร้างอาคารเรียนขนาด 4 ห้องเรียนแบบครึ่งชั้น ใช้จัดการเรียนการสอน การก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อวันที่  10  ตุลาคม  พ.ศ.2509   ผู้กำกับการตำรวจตระเวนชายแดน  เขต 4   ได้กราบบังคมทูลให้สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงทราบ

       วันที่  14  เดือน  พฤศจิกายน  พ.ศ. 2509  เวลาประมาณ  14.00 น.  สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี     ได้เสด็จพระราชดำเนินมาประกอบพิธีเปิดอาคารเรียนท่ามกลางพสกนิกรที่มาเฝ้ารับเสด็จเป็นจำนวนมาก  เมื่อได้เวลาอันสมควรแล้ว  ผู้กำกับตำรวจตระเวนชายแดน  เขต 4  ได้ถวายรายงานความเป็นมาเกี่ยวกับการก่อสร้างอาคารเรียนตามพระราชประสงค์และการจัดการเรียนการสอนให้สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงทราบ  จากนั้นสมเด็จพระบรมราชชนนีทรงมีพระมหากรุณาธิคุณเปิดป้ายโรงเรียนและ พระราชทานนามโรงเรียนว่า “โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1” (สมเด็จพระบรมราชชนนีพระราชทาน)  มาตราบเท่าทุกวันนี้

       โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1( สมเด็จพระบรมราชชนนีพระราชทาน ) ได้เปิดทำการสอนให้กับเด็กในเขตบริการ  ตั้งแต่ ป.2 – ป.4 โดยกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน ส่งครูมาทำการสอนและได้รับความอนุเคราะห์หลักสูตร วัสดุ อุปกรณ์การเรียน จากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร

       วันที่  2  เดือน  พฤษภาคม  พ.ศ.2522  กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน เขต 4 ได้โอนกิจการของโรงเรียนให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดหนองคาย ซึ่งต่อมา หมวดการศึกษาอำเภอโซ่พิสัย  ได้ส่งตัวนายทองปาน   ดงสันนิวาส  วุฒิ พ.ม. มาดำรงตำแหน่งเป็นครูใหญ่และบรรจุครูมาทำการสอนที่โรงเรียนเรื่อยมา

       วันที่  25  เดือนพฤศจิกายน  พ.ศ. 2523  โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 ได้โอนไปสังกัด  สำนักงาน คณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติและจัดการศึกษาตามหลักสูตรประถมศึกษา  พุทธศักราช  2521  โดยมีผู้ดำรงตำแหน่งผู้บริหารโรงเรียนตามลำดับดังนี้

          1.  นายทองปาน   ดงสันนิวาส        วุฒิ  พ.ม.           พ.ศ. 2522 - 2526  

          2.  นายกิตติ    พรวุฒิพันธุ์               วุฒิ  กศ.บ.          พ.ศ. 2526 – 2532

          3.  นายสำรอง  คำแพงเมือง             วุฒิ  ค.บ.            พ.ศ. 2533 – 2533 

          4.  นายนิยม   ดงงาม                       วุฒิ  ศษ.บ.          พ.ศ. 2533 – 2543

          5.  นายวิพนธ์   จิตรจักร์                  วุฒิ ศษ.ม.          พ.ศ. 2543 -  ปัจจุบัน 

       ในปี  พ.ศ. 2535 โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 ได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนในโครงการด้วยรักและห่วงใยในพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยเน้นการจัดกิจกรรมเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน  เพื่อแก้ปัญหาทุพโภชนาการในนักเรียน

       ในปี  พ.ศ. 2537 โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1  ได้รับอนุมัติจากสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดหนองคาย ให้เป็นโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา เปิดทำการสอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

       ในปีพ.ศ. 2540 โรงเรียนได้รับงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติและสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดหนองคาย เกี่ยวกับงานในโครงการในพระราชดำริ เพื่อก่อสร้างถนนคอนกรีต รั้วรอบบริเวณโรงเรียน ปรับปรุงสนามฟุตบอล ก่อสร้างส้วม  ปรับที่ ปรับปรุงระบบไฟฟ้า ประปา

       ในวันที่ 9 มิถุนายน 2547 มูลนิธิราชประชานุเคราะห์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมนำโดยท่านขวัญแก้ว วัชโรทัย ประธานกรรมการบริหารมูลนิธิราชประชานุเคราะห์  พร้อมด้วยคณะกรรมการบริหารมูลนิธิฯ  อาสาสมัครและสื่อมวลชน  ได้เดินทางมาเยี่ยมโรงเรียนพร้อมมอบอุปกรณ์การศึกษาและสิ่งของพระราชทานให้แก่นักเรียนทุกคน  โดยมีข้าราชการประชาชนและ ผู้ปกครองนักเรียนมาต้อนรับเป็นจำนวนมาก

       เมื่อวันจันทร์ที่  25  ตุลาคม พ.ศ. 2547  เวลา  11.30 น. สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี  เสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมการดำเนินงาน  โครงการตามพระราชดำริ  โครงการด้วยรักและห่วงใย  โครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน  ทรงเยี่ยมข้าราชการและประชาชนที่มาเฝ้ารับเสด็จเป็นจำนวนมาก ต่อมาพระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณให้โรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 เป็นโรงเรียนใน โครงการพระราชดำริ  ปฏิบัติงานตามแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

       ปัจจุบันโรงเรียนสังวาลย์วิทย์ 1 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ  สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  กระทรวงศึกษาธิการ เปิดทำการสอนตั้งแต่ ระดับชั้นอนุบาล 2 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่  3  มีนักเรียนทั้งสิ้น 223   คน (ข้อมูล 10  มิถุนายน 2565 ) มีข้าราชการครู 17  คน  ครูอัตราจ้าง 1 คน ครูพี่เลี้ยงเด็กพิการ 1 คน ครูธุรการ 1 คน และบุคลากรทางการศึกษา  3  คน  รวมทั้งสิ้น  23  คน